Thông tin tuyển dụng
Liên kết website
web hit counter

Đâu là ranh giới giữa tội phạm hình sự với tranh chấp dân sự kinh tế?
24/07/2014

Đâu là ranh giới giới giữa tội phạm hình sự với tranh chấp dân sự kinh tế? Làm thế nào để nâng cao ý thức pháp luật trong đời sống xã hội? Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo điện tử ĐCSVN đã trao đổi với Luật sư Đào Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty Luật TNHH Đào Ngọc Lý, Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã trao đổi với Luật sư (LS) Đào Ngọc Lý, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty Luật TNHH Đào Ngọc Lý, Đoàn Luật sư TP Hà Nội.

Đâu là ranh giới giới giữa tội phạm hình sự với tranh chấp dân sự kinh tế?

Theo LS Đào Ngọc Lý ranh giới giữa tội phạm hình sự với tranh chấp dân sự, kinh tế là vấn đề luôn luôn “nóng”, là mối quan tâm hàng đầu của mỗi người dân trong xã hội cũng như các chủ doanh nghiệp và các cơ quan tiến hành tố tụng. Bởi lẽ phần lý thuyết của vấn đề này mặc dù đã được pháp luật xác định rõ nhưng việc nhận thức và vận dụng chính xác điều đó trong thực tế lại là một câu chuyện phức tạp, không hề đơn giản.

Chúng ta đều biết, tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm hại đến các quan hệ xã hội được Bộ luật hình sự bảo vệ và phải bị trừng trị bằng hình phạt nghiêm khắc. Nếu chỉ thuần túy là các vướng mắc về thực hiện các quyền và nghĩa vụ trong việc sở hữu giữa các chủ thể thì đó chỉ là tranh chấp dân sự, kinh tế. Ngược lại, nếu có hành vi nguy hiểm cho xã hội (có đủ bốn yếu tố cấu thành tội phạm) thông qua các hoạt động, giao dịch dân sự kinh tế thì đó là tội phạm kinh tế.

Có một ví dụ giả định: Chỉ một hành vi “A đấm B vào ngực”, nhưng có thể có nhiều quan hệ pháp luật điều chỉnh hành vi này. Nếu sự việc chỉ dừng lại ở vấn đề A và B vướng mắc, đánh nhau trong giờ làm việc, vi phạm nội quy cơ quan thì xử lý theo quy định của Bộ luật lao động. Nếu vì thù tức, A cố tình đấm vào ngực B vì biết trong túi ngực của B đang có chiếc kính mới mua đắt tiền (khoảng 3.000 USD) thì B có quyền khởi kiện đòi A bồi thường tại Tòa án nhân dân theo quy định của Bộ luật dân sự. Trường hợp khác, cũng vì mâu thuẫn gay gắt muốn tiêu diệt nhau, A biết B bị bệnh tim, nếu tác động mạnh vào ngực sẽ nguy hiểm đến tính mạng mà A vẫn cố tình đấm vào ngực B khiến B tử vong thì hành vi này được coi là tội phạm và phải bị xử lý theo quy định của Bộ luật hình sự.

Thông qua một ví dụ đơn giản và rõ nét nêu trên, chỉ một hành vi “A đấm vào ngực B” mà có tới ba tình huống áp dụng luật khác nhau, chịu sự điều chỉnh của ba nguồn luật khác hẳn nhau. Huống chi trong đời sống xã hội với muôn vàn quan hệ kinh tế, dân sự đan cài, phức tạp, đa chiều, đa dạng thì việc xác định rõ bản chất sự việc chỉ thuần túy là tranh chấp dân sự, kinh tế hay thực chất đó là hành vi vi phạm pháp luật hình sự trong quan hệ kinh tế, dân sự, cũng không phải là điều dễ xác định.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay, nhiều vấn đề cạnh tranh ngày càng phát sinh gay gắt và khốc liệt, đôi khi có những hoạt động mà pháp luật hiện hành chưa theo kịp để điều chỉnh, do vậy càng khó tránh khỏi sự “lệch chuẩn” xảy ra đâu đó trong đời sống kinh tế, xã hội. Thực tiễn này đòi hỏi những người tiến hành tố tụng cũng như các Luật sư tham gia tố tụng hoặc các cá nhân, các chủ doanh nghiệp càng phải không ngừng nắm vững kiến thức pháp luật và kiến thức kinh tế, xã hội để có ứng xử phù hợp với địa vị pháp lý của mình.

Phải làm thế nào để nâng cao ý thức pháp luật trong đời sống xã hội?

Là luật sư hoạt động trên 20 năm trong lĩnh vực tố tụng và tư vấn, LS Đào Ngọc Lý đề nghị phải không ngừng hoàn thiện và nâng cao ba vấn đề cốt lõi trong đời sống xã hội hiện nay:

Thứ nhất, không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành (có đủ luật và luật đó phải phù hợp với thực tiễn khách quan), để mỗi công dân và tổ chức đều có thể dựa vào luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho mình.

Thứ hai, phải phổ biến, tuyên truyền để mỗi công dân và tổ chức đều hiểu và nhận thức được một cách đúng đắn, đầy đủ bản chất của hệ thống pháp luật đó.

Thứ ba, phải không ngừng củng cố và tăng cường, nâng cao ý thức tuân thủ, ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người dân cũng như của các pháp nhân khác.

Đây là tiêu chí của một nhà nước pháp quyền, một xã hội sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật. Hiện nay, số lượng luật sư ở Việt Nam còn rất khiêm tốn, tỷ lệ luật sư so với số dân còn rất thấp so với khu vực và trên thế giới. Theo đề án phát triển luật sư đến năm 2020 của Chính phủ thì cần phải tăng cả số lượng và chất lượng đối với giới Luật sư của Việt Nam.

Chia sẻ về vai trò, vị thế của luật sư Việt Nam hiện nay, LS Đào Ngọc Lý với tư cách là Chủ tịch Hội đồng khen thưởng, kỷ luật Đoàn luật sư TP Hà Nội, cho biết, luật sư là chủ thể có sứ mạng quan trọng trong hoạt động tố tụng cũng như trong các hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội và đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần đảm bảo dân chủ, công bằng xã hội.

Đối với dự thảo sửa đổi Luật Luật sư đang trong quá trình góp ý, xây dựng, LS Đào Ngọc Lý tâm sự không nên cấm công chức hoặc giáo viên làm Luật sư vì càng nhiều chủ thể tham gia vào việc hành nghề Luật sư thì càng tốt cho cộng đồng và càng có lợi cho xã hội. Khi Luật sư là công chức hoặc giáo viên, tự họ sẽ biết sắp xếp, điều chỉnh công việc một cách hợp lý và khoa học để vừa thực hiện tốt nhiệm vụ công chức được giao, vừa đảm bảo tham gia được hoạt động luật sư. Đối với khái niệm “Người tập sự hành nghề luật sư”nên khôi phục lại khái niệm cũ là “Luật sư tập sự” và họ cũng nên được quyền tham gia tố tụng ở tất cả các giai đoạn tố tụng, ở tất cả các cấp tố tụng như quy định trước đây của Pháp lệnh luật sư năm 1987. Vị trí, vai trò của Luật sư khi tham gia tố tụng cũng cần phải được pháp luật đảm bảo nâng cao hơn nữa trên thực tế để Luật sư có thể hoàn thành tốt sứ mạng vẻ vang và khó khăn của mình trong công cuộc đảm bảo công bằng xã hội./.


Báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam
CHUYÊN MỤC LIÊN QUAN