Thông tin tuyển dụng
Liên kết website
web hit counter

Lật ngược tình thế...
24/07/2014

Vụ kiện mà bị đơn tưởng thua đến mười mươi bỗng được xoay chuyển nhờ vào một tình tiết mà trước đó chưa được quan tâm một cách thấu đáo. Khi vụ việc đã kết thúc ở tòa án lại mở ra một chặng mới đối với cả người thắng kẻ thua..

Hợp đồng không thành
Ngày 15/8/1995, Cty INT Resources Pte Ltd – Singapore (Gọi tắt là INT) có văn phòng đại diện tại 448/19 Lê Văn Sỹ, quân 3, tp.Hồ Chí Minh do ông Oh King Hoat giám đốc điều hành ký hợp đồng số 01 để mua 200 tấn lạc nhân với Cty kinh doanh và sản xuất vật tư hàng hóa – Bộ Thương mại (gọi tắt là MATECO) do ông Nguyễn Xuân Nhật – giám đốc – ký. Hai bên thỏa thuận giao hàng làm nhiều đợt và quy định ngày 5/9/1995 sẽ hết hạn hợp đồng. Đơn giá 640 Mỹ kim/MT được giao theo điều kiện FOB Hải Phòng INCOTERMS 1990, tổng giá trị hợp đồng là 128.000 USD. Phương thức thanh toán bằng L/C không hủy ngang.
Ngày 22/8/1995, người mua hàng của INT là Everwell Pte đã phát hành L/C. Sau đó 1 ngày – 23/8/1995, Ngân hàng Nông nghiệp Hà Nội đã thông báo L/C cho MATECO. L/C này được tu chỉnh hai lần vào 26/8/1995 và 20/9/1995.
Ngày 12/9/1995, ông Phạm Ngọc Cảnh – trưởng phòng Xuất nhập khẩu cty MATECO gửi 1 bản fax tới INT thông báo do điều kiện chưa đủ hàng, xin hoãn giao hàng tới 10/10/1995. Sau đó, đến ngày 1/10/1995 MATECO thông báo cho INT là thời hạn hợp đồng đã hết, tuyên bố hủy hợp đồng.
Hai bên phát sinh tranh chấp. Phía MATECO cho rằng INT đã mở L/C trái với hợp đồng mua bán FOB nên đã nhiều lần yêu cầu bằng điện thoại để điều chỉnh lại L/C nhhưng INT không điều chỉnh theo đề nghị của MATECO nên INT đã vi phạm hợp đồng. Còn phía INT cho rằng có nhận được điện thoại của MATECO, yêu cầu điều chỉnh L/C, yêu cầu như thế nào thì đã điều chỉnh đúng như vậy. MATECO đã đơn phương đình chỉ hợp đồng là vi phạm hợp đồng. Vì vậy INT có đơn khởi kiện ra tòa án đòi phạt vi phạm Hợp đồng kinh tế với MATECO.

Sơ thẩm: bị đơn vi phạm hợp đồng.
Nguyên đơn gửi đơn khởi kiện tới TAND TP HCM, nhưng trong quá trình giải quyết, TAND tp.HCM nhận thấy vụ việc trên không thuộc thẩm quyền của mình nên đã chuyển hồ sơ vụ án cho TAND TP Hà Nội.
Theo Bản án số 13/KTST ngày 25/9/1996, bị đơn cho rằng nguyên đơn đã không sửa đổi L/C theo yêu cầu của bị đơn, vi pham điều kiện giao hàng theo điều kiện FOB Incoterms 1990. TAND TP Hà Nội nhận định không có căn cứ xác định việc bên thụ hưởng L/C (MATECO) xác định nội dung và số lần mà hai bên đã trao đổi qua điện thoại, vì thế, cho rằng, người thụ hưởng đã chấp nhận nội dung của L/C 1TMLC023176. Trong khi đó, phía người mua hàng là INT đã làm đầy đủ nghĩa vụ của mình và đáp ứng các yêu cầu của bên bán như thay đổi hình thức thanh toán, hai lần tu chỉnh L/C, mà MATECO lại không có hàng giao, như vậy bên bán vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng nên phải chịu phạt là có căn cứ.Vì vậy, Bản án sơ thẩm của TAND tp. Hà Nội quyết định chấp nhận yêu cầu của Cty INT buộc Cty MATECO phải chịu phạt 10% giá trị hợp đồng là 12.800 USD và nộp án phí.

Phúc thẩm: nguyên đơn vi phạm hợp đồng và đây là một hình thức bẫy lừa
Cho rằng Cty INT cố tình vi phạm hợp đồng trước bằng việc mở L/C không phù hợp với hợp đồng, MATECO kháng án lên TAND TC.
MATECO cho rằng INT đã vi phạm cam kết của Hợp đồng. Hai bên thỏa thuận mua bán theo giá FOB Hải Phòng, nhưng từ đầu INT đã để một doanh nghiệp khác (người mua hàng của INT là công ty Everwell) mở L/C trái với điều kiện FOB, đã đặt ra các quy định mà phía MATECO không thể làm được như : số giấy chứng nhận bảo hiểm, số vận đơn hàng không, số chuyến bay, ngày giờ khởi hành, ngày đến, cảng bốc cảng dỡ hàng cho Cty bảo hiểm của Trung quốc, rồi hàng hóa phải đưa đến cảng MICP (cảng phía Bắc) Manila, Philippin... Dù MATECO đã nhiều lần yêu cầu tu chỉnh L/C nhưng phía INT cố tình lảng tránh. Trước các chứng cứ mà MATECO cung cấp TAND TC đã gửi công văn tham vấn ý kiến hai cơ quan nghiệp vụ chuyên sâu về thủ tục thanh toán quốc tế là Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam và Vụ Pháp chế Bộ Thương mại. Hai cơ quan này đều xác định nếu người bán giao hàng theo điều kiện của Hợp đồng mà hợp đồng này  lại có sự khác biệt, không phù hợp với L/C thì sẽ không có được bộ chứng từ phù hợp và khi đó Ngân hàng sẽ không có đủ cơ sở thanh toán cho người bán.
Tại phiên tòa, đai diện VKSND TC khẳng định đây là hành vi lừa bẫy từ phía nước ngoài (là INT- người mua hàng). Hội đồng xét xử của Tòa phúc thẩm TAND TC tại Hà Nội cũng nhận định tương tự, INT không những không thực hiện đúng cam kết của hợp đồng mà có dấu hiệu lừa bẫy bên kia nên việc áp dụng phạt vi phạm hợp đồng vừa là bảo hộ các cam kết hợp pháp vừa giữ nghiêm pháp luật trong kinh doanh.
Vì thế, Bản án kinh tế số 140 ngày 18/11/1996 của Tòa Phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội đã cải án sơ thẩm buộc Cty INT phải nộp phạt vi phạm 10% giá trị hợp đồng, tương đương 12.800 USD. Số tiền này MATECO được hưởng.

14 năm vẫn chưa thể khép lại
Ngay sau khi được tuyên thắng kiện, cty MATECO đã gửi đơn đến cơ quan Thi hành án để được thi hành án đối với số tiền 12.800 USD nói trên. Thế nhưng, sau khi xác minh, cơ quan Thi hành án nhận thấy trụ sở văn phòng đại diện của cty INT là nhà thuê, các tài sản khác như ô tô... cũng là đồ đi thuê. Bên thắng kiện đã gửi đơn tới cơ quan chức năng, đề nghị cấm xuất cảnh đối với Trưởng Văn phòng đại diện của INT tại TP HCM nhưng vẫn không đạt được kết quả vì sau đó họ đã thuê ngay một người khác thay thế làm Trưởng đại diện. Tiếp theo đó, INT chuyển địa điểm trụ sở văn phòng đại diện, đổi tên văn phòng...để đối phó với việc thi hành án.
Cũng rất khó trong việc cất công sang Singapore, đến tận trụ sở chính của cty INT để đề nghị được thi hành số tiền nói trên. Đến nay, sự việc diễn ra đã 14 năm nhưng đối với MATECO, câu chuyện vẫn chưa phải đã đến hồi kết thúc vì sự việc vẫn chưa thể khép lại...
Được biết, hầu hết các DN Việt Nam dù có thắng kiện trong các vụ tranh chấp kinh tế thương mại mà một bên đương sự là DN nước ngoài thì cũng chỉ là thắng trên giấy tờ, còn  thực tế vẫn không thể tìm thấy “tóc” để mà “nắm”. Điều nghịch lý là, nếu DN trong nước thua thì dễ dàng bị cưỡng chế nếu không tự nguyện thi hành án.

Luật sư Đào Ngọc Lý (VP Luật sư Đào Ngọc Lý) – Luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bị đơn (Cty MATECO):


Vụ án này được Tòa kinh tế TAND TP HCM xét xử sơ thẩm và kết quả nghị án không phải là một phán quyết nội dung mà là quyết định chuyển vụ việc ra xét xử tại TAND TP Hà Nội. Ở thời điểm vụ việc chuyển ra Hà Nội, Mateco mới mời tôi tham gia bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Khi nghe Mateco trình bày và cung cấp các tài liệu với nội dung: năm đó do bão lụt nên không có lạc nhân để giao và doanh nghiệp cũng đã từng thỏa thuận tự nguyện bồi thường 50% giá trị phạt hợp đồng cho đối tác nhưng họ không nhất trí, hiện Mateco đang trăn trở về vấn đề thẩm quyền của trưởng phòng khi ký văn bản đề nghị đối tác gia hạn thời gian giao hàng v.v. tôi nghĩ, đây là một vụ việc thực sự khó khăn khi bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho Mateco. Nếu cứ đi theo hướng đề xuất của Mateco tôi thấy sự việc là bế tắc. Tiếp tục đi sâu nghiên cứu các nội dung chi tiết của hợp đồng thương mại và những yếu tố liên quan, tôi chợt phát hiện một vấn đề hết sức quan trọng, mang tính chất quyết định: sau khi ký hợp đồng, người mua hàng phải thực hiện nghĩa vụ trước – đó là việc phải mở L/C phù hợp với hợp đồng. Trong vụ việc này, phía đối tác là INT đã mở L/C có nhiều điểm sai biệt với hợp đồng đã ký giữa hai bên.
Ngày 25/09/1996 TAND TP Hà Nội đã có phán quyết Mateco vi phạm hợp đồng và phải chịu phạt 10% cho đối tác là INT. Mateco kháng cáo lên Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội.
Với trách nhiệm của luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Mateco khi ấy, tôi đã đề nghị Tòa án thẩm định vấn đề này tại các cơ quan chuyên môn có thẩm quyền. Đúng như quan điểm của tôi, kết quả thẩm định của cơ quan chuyên môn đã khiến sự việc phải thay đổi về chất. Ngày 23/10/1996 Bộ Thương mại có công văn 4821/PC trả lời TAND tối cao và ngày 08/11/1996 Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) có công văn số 3677/NHNT/HTT gửi TAND tối cao có đoạn: “khi nhận được chứng từ phù hợp với điều kiện và điều khoản của L/C, chúng tôi sẽ trả tiền như chỉ thị của Ngân hàng thanh toán. Do vậy, nếu người bán (Mateco) giao hàng theo điều kiện hợp đồng mà không theo điều kiện L/C thì Mateco sẽ không có được một bộ chứng từ phù hợp và khi đó Ngân hàng sẽ không có cơ sở đảm bảo thanh toán cho người bán”.
Hai kết quả giám định nêu trên xác định người mua là INT đã mở L/C sai biệt với hợp đồng. Do vậy INT là doanh nghiệp đã vi phạm trước trong quan hệ hợp đồng thương mại này. Ngày 18/11/1996 Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội đã chấp nhận đơn kháng cáo của Mateco, kết luận INT vi phạm và phải chịu phạt 10% giá trị hợp đồng là 12800 USD cho Mateco.


Báo pháp luật Việt Nam
CHUYÊN MỤC LIÊN QUAN